Dịch thuật

Dịch thuật và trách nhiệm với bạn đọc

Nhiều năm qua, người đọc ở Việt Nam đã tiếp xúc với những tác phẩm văn học nước ngoài qua các bản dịch bằng tiếng Việt được đánh giá cao. Nhiều dịch giả đã xác lập được uy tín trong người đọc, như: Nhữ Thành, Cao Xuân Hạo, Tuấn Đô, Thúy Toàn, Phan Hồng Giang, Nguyễn Hữu Dũng,... Nên đã có bạn đọc không chỉ tìm tác phẩm nổi tiếng, mà còn xem người dịch là ai thì mới mua sách. Những năm gần đây, quan hệ với thế giới mở rộng tạo điều kiện để tác phẩm văn học của nước ngoài đến với bạn đọc Việt Nam nhiều hơn, và khi nhu cầu đọc tác phẩm văn học nước ngoài của công chúng đã nâng cao, thì văn học dịch ở Việt Nam cũng có thay đổi.

Và thực tế cho thấy, bên cạnh tình trạng còn thiếu chọn lọc trong việc chọn dịch tác phẩm, còn có một nghịch lý là tác phẩm dịch xuất bản rất nhiều, nhưng bản dịch có chất lượng tốt thì rất ít, đến mức khái niệm "thảm họa dịch thuật" đã ra đời để phản ánh tình trạng cẩu thả trong một số tác phẩm dịch. Đến gần đây, câu văn được dịch là "Bố em chết vì ung thư tử cung" đã trở thành một thí dụ điển hình!


Vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn khi trên in-tơ-nét

Dịch thuật tiếng Hàn

Bảng giá dịch tài liệu tiếng Hàn tại Master. Bạn có thể bắt gặp những cam kết từ các công ty dịch thuật khác như: Dịch chính xác hoàn toàn, dịch rẻ nhất thị trường, hoàn tiền 200% sau khi chỉnh sửa 3 lần mà khách hàng vẫn không hài lòng… Dịch thuật tiếng Hàn - Thật tiếc rằng tại đây, chúng tôi không hứa hẹn mang đến bạn một mức giá cực kỳ thấp, mà chúng tôi chỉ nỗ lực không ngừng để mang đến bạn một sản phẩm tương xứng với mức phí được đề ra. Với sự đầu tư cao độ về chất xám, chúng tôi kỳ vọng quý khách hàng hiểu và nhìn nhận rằng năng lực dịch thuật tốt luôn đi kèm với chi phí phù hợp.
 

nhiều bản dịch truyện online chất lượng kém; trong đó có người dịch lạm dụng công cụ dịch nhanh trên in-tơ-nét, và dù không biết ngoại ngữ họ vẫn dựa vào công cụ này để làm ra bản dịch, rồi chỉnh sửa lời lẽ, câu chữ sao cho dễ đọc, sau đó đăng tải trên các diễn đàn, blog quy tụ người cùng sở thích. Những người dịch này thường được gọi là editor online (biên tập viên trực tuyến) và hiển nhiên, khi không hiểu rõ ngôn ngữ gốc của tác phẩm, sẽ không bảo đảm được tính chính xác của văn bản, thậm chí là bản dịch chứa đựng những lỗi sai lệch, ngô nghê, "chữ tác đánh chữ tộ".

Gần đây, trên mạng xã hội X, một công ty sách còn đăng tải thông tin tuyển dụng biên tập viên văn học nước ngoài, trong đó đánh giá năng lực của người biên tập căn cứ vào "một trích đoạn mà bạn đã edit (biên tập - NH) tâm huyết nhất" không cần người biên tập phải biết ngôn ngữ gốc của tác phẩm. Các SV học tiếng Nhật đã gặp không ít khó khăn trong phát âm, từ vựng, ngữ pháp. Trần Thị Mỹ Linh, SV vừa tốt nghiệp khoa Đông Phương, ngành Nhật Bản học, trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (KHXH-NV) TP.HCM cho biết, tiếng Nhật khó từ trong bản chất. Thứ nhất là về bảng chữ cái, có đến 3 bảng chữ cái, một là Hán tự (phải học thuộc từng chữ, học càng nhiều mới đọc được), thứ hai là bảng thuần Nhật (ít dùng) và thứ ba là bảng chữ cái phiên dịch từ tiếng nước ngoài sang tiếng Nhật. Trong ba loại bảng trên, theo Linh, bảng Hán tự là khó học nhất, nhưng nó quyết định khả năng đọc hiểu của học viên.

Ngữ pháp tiếng Nhật cũng khá rối rắm và phức tạp. “Lằng nhằng nhất là kính ngữ, cấp dưới, cấp trên, người đồng môn đều nói khác nhau; người mới gặp và người đã quen từ lâu cũng chào khác nhau”, Linh chia sẻ. Ngoài ra, mỗi người Nhật ở các độ tuổi khác nhau đều dùng từ và cách nói hoàn toàn khác, chẳng hạn, trẻ dùng các từ mới, hiện đại, già thì dùng từ cũ. Vì vậy, rất khó mà nắm bắt được người Nhật muốn nói gì.   So với tiếng Anh hay tiếng Hoa thì học tiếng Nhật khó hơn nhiều. “Ví dụ, cùng viết câu xin lỗi, cùng nói đến một vấn đề nhưng nam nói khác, nữ nói khác, nên không thể nào học hết các cấu trúc câu vì mỗi người nói một kiểu”, Huỳnh Huệ Bình, SV năm 2, văn bằng 2, ngành Nhật Bản học, trường ĐH KHXH-NV cho biết.  
Đa số các bạn SV mới bắt đầu vào chuyên ngành này đều như “vịt nghe sấm”. “Mặc dù biết tiếng Nhật rất khó nhưng vì đã chọn ngành này và quyết tâm học đến cùng nên em phải ráng học thuộc và nhớ mặt chữ, để hiểu rõ nghĩa. Ngoài ra, để luyện thêm phát âm, em còn xem tivi và nghe người Nhật nói thường xuyên”, Mỹ Linh chia sẻ.

Để có thể giao tiếp và hiểu người Nhật như hiện nay, Mỹ Linh và Huệ Bình đã trải qua một quá trình rèn luyện khá “công phu”. Nhưng không phải SV nào cũng có thể làm được điều này. Có những SV dù học xong bốn năm đại học, vẫn không giao tiếp được.

Trao đổi về vấn đề này, cô Nguyễn Thị Bích Thùy, giảng viên khoa Đông Phương, trường ĐH KHXH-NV TP.HCM, kiêm Hiệu trưởng trường Ngoại ngữ Lapis cho biết, giáo trình tiếng Nhật ở bậc ĐH từ sơ cấp lên trung cấp quá khó cho SV có thể hiểu được. Theo kế hoạch đặt ra, học hết năm 4 ở bậc ĐH, SV sẽ có trình độ trung cấp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có nhiều SV năm 4 nhưng trình độ chỉ ở năm 2, tức là sơ cấp. “Vì giáo trình trung cấp quá khó hiểu với các em, tôi nghĩ nên có một loại giáo trình hỗ trợ gọi là “New approach” giữa giai đoạn đi từ sơ cấp đến trung cấp để các em có thể nắm bắt được và không bỏ cuộc vì nản lòng”, cô Thùy chia sẻ  

Tìm hiểu văn hóa Nhật là một việc cần thiết trước khi làm phiên dịch

Nhờ có ý chí vượt qua những khó khăn trong quá trình học và mạnh dạn chọn hướng đi đúng cho mình nên có nhiều người hiện khá thành công trong sự nghiệp gắn với tiếng Nhật. Chị Phạm Kim Hồng, quản lý của văn phòng đại diện công ty Toshin development là một điển hình.

Tốt nghiệp ĐH Bách khoa, ngành Xây dựng nhưng chị lại có niềm đam mê với tiếng Nhật qua quá trình học ở trường Nhật ngữ Đông Du hơn một năm. Sau đó, chị đã quyết định du học ở Nhật 2 năm khi mà trình độ tiếng Nhật lúc ấy còn khá kém, chỉ nói bập bẹ, bi bô vài từ và chưa biết viết. Giờ đây, chị đã trở thành một người quản lý với một mức lương khá hấp dẫn.

Phải hiểu tâm lý người Nhật  
Chia sẻ về các kỹ năng cần có để chuẩn bị cho công việc phiên dịch, cô Bích Thùy cho biết trước hết, phải chuẩn bị kỹ các tài liệu liên quan đến chủ đề của bản dịch văn bản hoặc thông tin dịch cho hội nghị, hội thảo. Bên cạnh đó, phải có kiến thức rộng về ngôn ngữ mẹ đẻ để chuyển tải nội dung hợp lý, không dịch quá sát. Ngoài ra, còn đòi hỏi người dịch phải có khả năng diễn thuyết trước công chúng nếu phiên dịch trực tiếp, giúp người nghe hiểu rõ vấn đề trình bày.

Để trở thành một thông dịch viên chuyên nghiệp, trước hết phải có chất giọng tốt, kế đến là phải hiểu tâm lý, văn hóa và phong cách của người Nhật. “Chọn ngoại ngữ không phải chọn ngành “hot” mà chọn văn hóa mình thích để nâng giá trị con người mình lên”, cô Bích Thùy nhấn mạnh.